Overheid beslist sneller over uw aanvraag
Denkt u in aanmerking te komen voor een subsidie? Gaat u een voorziening op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO) aanvragen? Wilt u een café openen of gaat u een ander bedrijf voeren en heeft u een milieuvergunning nodig? Wilt u kinderbijslag ontvangen? Overweegt u een bezwaarschrift tegen de gemeentelijke belastingen te versturen?
In al deze gevallen moet u een aanvraag indienen bij de overheid. Vaak is dat de gemeente, soms de provincie, het waterschap of de rijksoverheid. Nadat u de aanvraag gedaan heeft, moet u wachten tot de overheid een beslissing genomen heeft. Die beslissing is belangrijk voor u, dus u wilt zo snel mogelijk weten waar u aan toe bent.
Daarom is er sinds 1 oktober 2009 de ‘Wet dwangsom en beroep bij niet tijdig beslissen’ van kracht geworden. Die wet versterkt uw positie in het geval dat de overheid niet tijdig over uw aanvraag beslist. De overheid wil zo een betrouwbare partner zijn voor burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties.

Wat is ‘niet tijdig’?
Een overheid die ‘niet tijdig’ beslist, overschrijdt de beslistermijn. Dat kan een wettelijke termijn zijn: soms staat in de wet welke termijn voor een beslissing staat. Als er geen wettelijke termijn is, geldt een redelijke termijn. Wat redelijk is, hangt af van de soort beslissing. Dat kan enkele weken of maanden zijn, maar in sommige gevallen ook een paar dagen. Het uitgangspunt is: niet langer dan nodig is om een zorgvuldige en goede beslissing te kunnen nemen.

Welke voordelen heeft de wet voor u?
Verstrijkt de wettelijke of de redelijke termijn toch zonder dat de overheid beslist over uw aanvraag? Dan kunt u het bestuursorgaan waarbij u de aanvraag heeft ingediend een brief sturen, waarin u er op wijst dat de beslistermijn voor uw aanvraag is verstreken. Hiermee stelt u de overheid ‘in gebreke’. Zo’n ‘ingebrekestelling’ moet u altijd schriftelijk bij het bestuursorgaan indienen. Desgewenst kunt u hiervoor het formulier op onze website gebruiken (zie hieronder).
Na ontvangst van uw schriftelijke ingebrekestelling heeft de overheid twee weken de tijd om alsnog een beslissing op uw aanvraag te nemen. Gebeurt dat, dan is de procedure afgedaan.
Gebeurt dat niet, dan verbindt de nieuwe wet daaraan twee gevolgen:

De dwangsom begint automatisch te lopen.
Als u de overheid in gebreke gesteld heeft en twee weken daarna is er nog geen beslissing, dan heeft u recht op een dwangsom voor elke dag dat de beslistermijn overschreden wordt.
De dwangsom loopt maximaal 42 dagen en bedraagt ten hoogste € 1260. De dwangsom bedraagt € 20 per dag over de eerste twee weken, € 30 per dag over de volgende twee weken en € 40 per dag over de overige dagen.

U kunt direct beroep instellen.
Als u de overheid in gebreke gesteld heeft en twee weken daarna is er nog geen beslissing, dan kunt u bovendien meteen beroep instellen bij de bestuursrechter. U hoeft dus niet meer eerst bezwaar te maken tegen het uitblijven van een beslissing. Verklaart de rechtbank het beroep gegrond, dan is de overheid verplicht om alsnog binnen twee weken te beslissen.

Opschorten beslistermijn
Het is in uw belang en in het algemeen belang dat de overheid een weloverwogen en zorgvuldige beslissing neemt over uw aanvraag. Daarom kan het nodig zijn dat de overheid meer tijd krijgt om te beslissen. In een aantal gevallen kan zij de beslistermijn verlengen. Bijvoorbeeld als de overheid moet wachten op aanvullende informatie van u of uit het buitenland, als de overheid zo veel informatie van u ontvangt dat een beslissing onmogelijk binnen de beslistermijn genomen kan worden, als u schriftelijk instemt met de opschorting of als het gemeentehuis is afgebrand. In de wet staat ook hoe de overheid u moet informeren over de opschorting van de beslistermijn.

Bestaande dwangsomregels
Misschien heeft u al ervaring met een dwangsomregeling van uw gemeente, provincie of waterschap. Dat kan, want sommige (lokale) overheden hadden hun eigen dwangsomregelingen. Per 1 oktober 2009 zijn alle lokale regelingen vervangen door de ‘Wet dwangsom en beroep bij niet tijdig beslissen’.

Hoe zit het met aanvragen die voor 1 oktober 2009 zijn ingediend?
Voor aanvragen die zijn ingediend voordat de wet van kracht werd geldt het oude recht. Als u vóór 1 oktober een aanvraag heeft gedaan en het bestuursorgaan had toen een eigen dwangsomregeling, dan valt uw aanvraag nog onder die regeling. Als het bestuursorgaan voor de inwerkingtreding van de ‘Wet dwangsom en beroep bij niet tijdig beslissen’ geen dwangsomregeling had, dan kunt u voor die aanvraag bij de overheid geen aanspraak maken op een eventuele dwangsom.

De procedure in het kort
In stappen ziet de procedure er als volgt uit.

u dient een aanvraag in;

de (eventueel verlengde) beslistermijn verstrijkt zonder beslissing;

als aanvrager stelt u het bestuursorgaan waarbij u de aanvraag heeft ingediend schriftelijk in gebreke;

twee weken verstrijken zonder beslissing;

de dwangsom gaat automatisch lopen (max. 42 dagen en €1260) én u kunt direct beroep instellen bij de rechter;

als u direct beroep heeft ingesteld en de rechter verklaart het beroep gegrond, dan moet het bestuursorgaan alsnog binnen twee weken beslissen.

Formulier downloaden
Formulier ingebrekestelling inzake dwangsom bij niet tijdig beslissen (pdf)